گياه ديونه يا مگس‌گير، گياه كوچكي است كه در باتلاق‌هاي شمال امريكا زندگي مي‌كند. اين گياه حشرات را به وسيله برگي كه داراي دريچه است شكار مي‌كند. برگ‌هاي بيضي شكل آن روي زمين پخش مي‌شود. در وسط برگ رگبرگ ضخيمي وجود دارد كه انتهاي آن به دم‌برگ پهن ختم مي‌شود. كناره‌هاي برگ دندانه دندانه است و روي سطح بالايي برگ غده‌هاي كوچكي به رنگ قرمز وجود دارد كه شيره گوارشي(آنزيم) ترشح مي‌كند. از ميان هر نصف پهنك برگ، سه رشته كرك حساس خارج مي‌شود.

     نحوه شكار: مگس براي استفاده از شيره ترشحي گياه ديونه به سوي برگ پرواز مي‌كند، روي برگ مي‌نشيند و به تدريج حركت مي‌كند تا اين كه خرطوم مگس يا بال‌هايش به يكي از كرك‌هاي حساس گياه ديونه برخورد مي‌كند. يك نيمه پهنك برگ، روي نيمه‌ي ديگر بسته مي‌شود و مگس اسير مي‌گردد. مگس براي آزادي تلاش زياد مي‌كند اما هرچه بيشتر تلاش كند كرك‌هاي حساس بيشتر تحريك مي‌شوند و دو نيم پهنك برگ، بيشتر به هم مي‌چسبند. كرك‌هاي حساس يكي بعد از ديگري به بدن مگس فرو مي‌روند و جان او را مي‌گيرد. بدن مگس آغشته به شيره گوارشي مي‌گردد. بعد از چند ساعت برگ باز مي‌شود و پهنك به شكل اول درمي‌آيد. قسمت‌هاي سخت بدن باقي مي‌ماند و بقيه به وسيله سلول‌هاي برگ جذب مي‌شود.

     چارلزداروين (12 فوریه، ۱۸۰۹ - ۱۹ آوریل، ۱۸۸۲ دانشمند و زیست‌شناس انگلیسی و بنیانگذار نظریهٔ تکامل است. او کتابی با عنوان اصل انواع دارد.) در مورد گياه ديونه آزمايش‌هاي زير را انجام داده است:"برگ در مقابل دميدن عكس‌العمل از خود نشان نداد و برگ‌ها روي هم بسته نشد. اما كافي است كه مگس به يكي از كرك‌هاي حساس برخورد نمايد، برگ فورا" حركت مي‌كند. هم‌چنين برگ در مقابل قطره‌هاي آب فواره كه ضربه وارد مي‌كرد، بي‌علاقه بود"

     از اين آزمايش معلوم مي‌شود كه برگ گياه ديونه در مقابل باد و باران از خود حساسيت نشان نمي‌دهد. مي‌توان گفت كه برگ بيهوده و بدون نتيجه بسته نمي‌شود. معلوم مي‌شود كه كرك‌هاي حساس برگ گياه در مقابل طعمه از خود حساسيت نشان مي‌دهند.

     داروين در آزمايش ديگر ثابت كرد كه اگر روي برگ گياه ديونه يك قطعه كوچك سنگ، يك قطعه چوب، يك تكه شيشه و يا يك قطعه چوپ پنبه قرار دهيم برگ از خود عكس‌العمل نشان نمي‌دهد و شيره گوارشي ترشح نمي‌كند. اما اگر روي برگ يك قطعه گوشت يا يك تكه تخم‌ مرغ پخته سفت و يا حتي يك قطعه كاغذ آب خشك‌كن كه در آب گوشت وارد كرده باشيم، قرار دهيم برگ از خود عكس‌العمل نشان مي‌دهد و بسته مي‌شود و سلول‌هاي ترشحي سطح بالايي برگ شيره گوارشي ترشح مي‌كند و سطح آن از شيره گوارشي پوشيده مي‌گردد.

     پس نتيجه مي‌گبريم كه كرك‌هاي حساس و غده‌هاي ترشحي گياه ديونه در مقابل محرك‌هايي از خود عكس‌العمل نشان مي‌دهد كه بتواند آن‌ها را جذب كند اما در مقابل محرك‌هايي كه براي او فايده‌اي نداشته باشد پاسخ نمي‌دهد.  


موفق باشید...